De modelovereenkomst is er, afscheid van de VAR

En zo geschiedde: de VAR verdwijnt per 1 mei 2016 en de modelovereenkomst doet zijn intrede. Moeten we ons zorgen maken? Ja en nee. Maar nog eerst even dit:

Waarom van VAR naar modelovereenkomst?

Simpel: handhavingsproblemen bij de fiscus. Ik haalde het al aan in mijn vorige blog: met 50 man kun je geen 500.000 VAR-aanvragen controleren. En met 50 man kun je ook zeker niet alle modelovereenkomsten die voorgelegd gaan worden controleren. Maar doordat de opdrachtnemer nu ook verantwoordelijk is, ontstaat zeker een afschrikwekkend effect bij die opdrachtgevers, die niet zo overtuigd zijn van het ondernemerschap van de in te huren partij.

Geen zorgen voor de ‘echte’ ondernemer

Laat ik voorop stellen dat de fiscus je niet verplicht om een modelovereenkomst te gebruiken. Als je overtuigd bent van je ondernemerschap en je opdrachtgever heeft er ook geen problemen mee dan staat het je vrij om gewoon te werken met een eigen overeenkomst van opdracht.

Geen zorgen voor de ‘echte’ freelancer

Als je dan toch kiest voor de modelovereenkomst zorg dan dat de praktijk aansluit bij de overeenkomst! Zeker in de gevallen dat er geen gezagsverhouding is of waarin je je vrij kunt laten vervangen, zal de modelovereenkomst doen wat hij moet doen: geen gezeur over loonheffingen van de fiscus. Let er wel op dat het opvoeren van de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling hier niets mee van doen heeft. Het is aan jou om te bepalen/bewijzen dat je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. De modelovereenkomst heeft daar niets mee van doen.

Zorgen voor de ‘niet-zo-zelfstandigen’

Ik kan me indenken dat menig zelfstandige zichzelf als ondernemer ziet: geen vakantiedagen, geen vakantiegeld, geen WW, WIA en ziektewet, geen zekerheid van inkomen en opdrachten. Maar de Nederlandse wetgeving is niet berekend op deze hybride vorm van arbeid. Want voor de wet wordt gekeken naar persoonlijke arbeid, betaald krijgen en gezagsverhouding. Dat bepaalt of er sprake is van een dienstbetrekking. En dus kan het gebeuren dat de fiscus je opdracht bestempelt als verkapte dienstbetrekking terwijl jij daar (wegens alle risico’s die je loopt) heel anders over denkt. Deze groep zelfstandigen moet alert zijn.

Veel opdrachtgevers konden zich prima vinden in het warme bad van de VAR-WUO en VAR-DGA. Nu is er echter een koude douche in de vorm van de modelovereenkomst. En veel opdrachtgevers bibberen al nu zij ook risico lopen op naheffingen. Als zij het niet meer zien zitten om je in te huren, overweeg dan payrolling of een dienstbetrekking. Laat je niet zomaar verleiden tot BV-constructies met sociale zekerheid. Vaak zorgen de kosten en extra belastingheffing voor een aanzienlijk nadeel. En je opdracht via een intermediair laten verlopen, lost ook niet per se iets op. Uiteindelijk doe jij het werk voor de uiteindelijke klant en naar die relatie wordt gekeken.

Zorgen voor de ‘echte’ ondernemers en freelancers

Waar ik me zorgen om maak zijn bibberende opdrachtgevers die (enigszins verblind) besluiten dat ze het risico niet willen nemen. Die kun je met argumenten overtuigen, je kunt voorstellen dat jij hen vrijwaart voor naheffingen of je hebt gewoon geen opdracht. Het zou mij niet verbazen als veel zelfstandigen gedwongen worden tot payrolling of een dienstbetrekking, terwijl voor hen duidelijk is dat ze juist wel ondernemer zijn.

Waar ik me ook zorgen om maak, is het aantal opdrachten dat mogelijk niet doorgaat omdat een aan de fiscus ter beoordeling voorgelegde overeenkomst te lang op zich laat wachten.

En nu? De tips:

We moeten het ermee doen. Klinkt als een enorme dooddoener en dat is het ook. De tijd dat je een VAR-WUO of VAR-DGA “bij elkaar kon vinken” is voorbij en daarmee dus ook de zekerheid van een opdracht. Overigens wil ik hiermee niet suggereren dat enkel het ‘juiste vinkje’ plaatsen mijn goedkeuring wegdraagt, in tegendeel.

  • ‘Echte’ ondernemers zou ik aan willen raden om weg te blijven bij de modelovereenkomsten.
  • ‘Echte’ freelancers idem dito. Eist je opdrachtgever er toch een, zorg dan in elk geval dat jouw zelfstandigheid (het ontbreken van een gezagsverhouding) goed vastligt in de modelovereenkomst en dat die aansluit bij de praktijk.
  • ‘Twijfelaars’: kijk heel goed naar de aard van je opdracht en of er sprake is of zou kunnen zijn van een gezagsverhouding. Lijkt het allemaal te veel op een verkapt dienstverband, overweeg dan payrolling of een echt dienstverband.

Verder zou ik elke zelfstandige op het hart willen drukken om ook de kenmerken van je onderneming duidelijk te uiten. Zorg voor een website waarmee je potentiële opdrachtgevers verleidt tot zaken, niet zomaar een uithangbord met je contactgegevens. Denk aan je huisstijl, wees actief op social media, geef visitekaartjes, investeer in kennis en bedrijfsmiddelen, etc. Hoe meer jij er een onderneming van maakt, des te groter de kans dat je opdrachtgever dat ook zo ziet.