All posts tagged fictief loon

Wat is het DGA-loon (fictief loon of gebruikelijk loon)?

Als u dit leest dan bent u waarschijnlijk wel bekend met dit fenomeen. Kortweg (er zijn nog wat aanvullende mogelijkheden): als u een aanmerkelijk belang heeft in een BV (privé houder van 5% of meer van de (soort)aandelen in een BV) én u verricht arbeid voor die BV (of dochter BV’s al dan niet via managementfee) dan wordt van u verwacht dat u een X-bedrag aan salaris opneemt. Doet u dat niet dan kan de fiscus heffen over een (hieronder te bespreken) fictief loon.

Een korte geschiedenis (saai maar bijt toch maar even door)

Al in 1978 kunnen in de rechtspraak (voor de fanatici, het Zweeds Grootmoederarrest) de eerste signalen gevonden worden die uiteindelijk geleid hebben tot het gebruikelijk loon voor de DGA. Het duurde echter tot 1986 voordat rechtspraak ook definitief aanwees (de Kostenarresten) dat DGA’s konden afzien van salaris zonder dat er geheven kon worden over een fictief loon, hoewel de fiscus dat destijds wel beargumenteerd had. De fiscus was van mening dat geen weldenkend bestuurder van een BV afziet van salaris en wilde langs die weg dus komen tot een belastbaar fictief loon voor een DGA die (netjes op papier overigens) had afgezien van een beloning voor zijn arbeid. De Hoge Raad stelde de DGA in het gelijk.

Vervolgens duurde het tot 1993 voordat o.a. Staatssecretaris Willem Vermeend een wetsvoorstel had ingediend waarin de eerste lijnen van een gebruikelijk loonregeling duidelijk werden. Dat voorstel werd verworpen door de Raad van State om pas in 1997 terug te keren op de agenda en met succes.

De redenen? Het was onze overheid een gat in de schatkist dat DGA’s afzagen van salaris om zo een beroep te doen op sociale zekerheden en andere inkomensafhankelijke regelingen. Bovendien werd de vermogensbelasting ontweken (dat was tm 2000 een onderdeel van de inkomstenbelasting, dus niet het huidige box 3) omdat het geld in de BV bleef. Tot slot vond men het ongewenst dat belasting werd uitgesteld omdat het (fictieve) salaris niet belast kon worden. Per 1-1-1997 werd de gebruikelijkloonregeling (ook wel fictiefloonregeling of DGA-loon) een feit. We begonnen met een normbedrag van HFL 84.001. In Euro’s 38.118.

Sindsdien is het normbedrag in Euro’s gestegen als volgt:

2006:     39.000

2008:     40.000

2010:     41.000

2012:     42.000

2013:     43.000

2014:     44.000

Ziet u een tendens? Ik ook! Het gaat wel vlot de laatste drie jaren en we zijn er nog lang niet als het aan het huidige kabinet ligt. Hoewel het normbedrag in 2015 gelijk blijft (over het normbedrag maak ik me overigens geen zorgen, een lager loon bepleiten kan altijd nog!), ligt het voorstel er nu om bewijsvoering tot afwijkingen boven het normbedrag verder in het voordeel van de staatskas te versterken. Dat behoeft wat toelichting over de afwijkingen op het normbedrag. Van normen kan immers afgeweken worden.

Afwijken van het normbedrag omlaag

Dat kan uiteraard omlaag en omhoog. Omlaag is redelijk eenvoudig: bij u als DGA ligt de last om een lager loon dan de norm aannemelijk te maken. U kunt dat doen door een verzoek aan de belastingdienst te sturen waarin u (eventueel met bewijs) beargumenteert waarom uw loon lager moet zijn. Vergeet niet dat parttime werken niet zondermeer een argument is! De hoogte van het fictief loon komt in de wet niet voor als een fulltime salaris. Veelal is afwezigheid van voldoende omzet/winst een zuiver argument dat gehonoreerd zal worden. Daarom maak ik mij niet zo druk om het normloon.

Indien een gebruikelijk salaris van minder dan EUR 5.000 van toepassing is dan mág u daarvan geheel afzien.

Afwijken van het normbedrag omhoog

Best betaalde werknemer

Ten eerste mag uw loon niet lager zijn dan uw best betaalde werknemer (in het concern), tenzij u kunt aantonen waarom een bepaalde werknemer vanwege diens expertise of bijzondere vaardigheden een hoger loon dient te genieten dan u.

Vergelijking met gebruikelijke lonen in de ‘markt’

Een gebruikelijk loon boven de norm betekent dat de bewijslast bij de fiscus ligt. Zij zullen (met de wet in de hand overigens) moeten bewijzen dat voor uw werkzaamheden in de ‘markt’ een hoger gebruikelijk loon van toepassing is. Daar mag vervolgens een marge van 30% (de doelmatigheidsmarge) vanaf. De vergelijking wordt namelijk gemaakt met gelijkende functies van werknemers zonder aanmerkelijk belang. Binnen die 30% marge zal de fiscus uw loon niet mogen verhogen.

Bijvoorbeeld: is een gebruikelijk salaris voor uw werkzaamheden in de markt voor iemand waarbij het aanmerkelijk belang geen rol speelt EUR 100.000, dan mag u volstaan met EUR 70.000 en dus niet met het lagere normbedrag. De fiscus kan dan op haar beurt geen salaris van bijv. EUR 80.000 eisen want dat valt binnen de 30% marge.

Afroommethode

In 2004 is in de rechtspraak een – naar mijn mening zeer onsmakelijke – uitspraak gedaan door de Hoge Raad, bekend onder de afroommethode. In het kort kwam het erop neer dat een DGA die door eigen arbeid een fors inkomen voor zijn BV wist te verwerven ‘gestraft’ werd met een absurde benadering van wat voor hem een gebruikelijk loon was. In het kort werd zijn loon vastgesteld op:

75% x (winst holding BV voor salaris) x 70%. De 25% korting werd verleend voor zaken als toekomstige onzekere inkomsten, pensioenopbouw en investeringen. De 30% korting volgde uit de wet, namelijk de doelmatigheidsmarge.

De belastingdienst heeft de eerste korting, die van 25%, al enige jaren (zonder aanwijsbare reden of verklaring!) op 10% gezet in hun interne beleid.

Gelukkig is er door de Hoge Raad in 2011 wel weer paal en perk gesteld aan de afroommethode. Thans is de regel dat de afroommethode alleen toegepast kan worden als de verdiensten in de BV voor minstens 90% aan de DGA zelf zijn toe te wijzen. Dat zet veel eenmans-BV’s nog steeds op achterstand, maar heeft menig DGA met personeel of ingehuurde zelfstandigen uit de brand geholpen.

2015, “rupsje-nooit-genoeg?”

Voor 2015 zal – als de plannen doorgaan – uw DGA-loon uitkomen op 75/70e van uw loon van 2013 indien dat hoger was van EUR 43.000. Alleen als het aannemelijk is dat uw loon in 2015 hoger of lager hoort te zijn dan 75/70e van uw loon in 2013, dan kunt u daarvan afwijken.

Daarbij komt er ook een wezenlijke verandering in de wet: het gaat niet langer om 70% van een loon uit een vergelijkbare dienstbetrekking maar vanaf 2015 om 75% (!) van het loon uit een meest vergelijkbare dienstbetrekking.

Dat lijkt qua omschrijving weinig uit te maken maar het geeft de fiscus ineens een fors groter werkveld aan data om die ‘meest vergelijkbare dienstbetrekking’ te kunnen staven. Want laten we wel wezen: een ‘meest vergelijkbare’ dienstbetrekking is er altijd. En geen andere partij beschikt over meer data op dat gebied dan de fiscus.

Overigens herinner ik u er graag aan dat de Commissie Dijkhuizen in 2013 bij hun verkenningen van de hervorming van ons belastingstelsel al gehint heeft op een normbedrag van 90% van een vergelijkbare dienstbetrekking. Heeft u nog trek in uw eenmans-BV?

De ontwikkelingen: stok om de DGA de 52% IB mee in te slaan of nog steeds een historisch valide argument?

Zoals al aangegeven gaat het met de opwaartse ontwikkeling van het normbedrag in de laatste drie jaren hard. 7% stijging van het normbedrag in 3 jaar tijd. Dat valt vanuit het oogpunt van de inflatie wellicht mee, maar het doet geen enkel recht aan de negatieve spiraal waarin onze economie zich bevindt. Het lijkt wel alsof de overheid van mening is dat, wie onderneemt vanuit een BV, sowieso crisisbestendig is en dus dat hogere loon wel op kan brengen. Maar ik maak mij veel meer zorgen over de wijziging naar 75% van de meest vergelijkbare dienstbetrekking. Dat normloon kan op verzoek vaak wel omlaag, maar de ruimere marge voor bewijs voor een hoger DGA-loon waarvan de overheid zich ineens bedient, baart mij zorgen.

Maar deze weg is al in 2004 ingeslagen. De afroommethode doet geen enkel recht aan het voornemen van Staatssecretaris Vermeend om DGA’s te verplichten (fictief maar wel belastbaar) loon op te nemen uit hun BV omdat ze anders misbruik zouden kunnen maken van sociale voorzieningen, inkomensafhankelijke regelingen, ontwijking van vermogensbelasting en uitstel van belastingheffing. De afroommethode is (en op dat gebied kan ik de Hoge Raad van destijds ook echt niet volgen) een dikke vette stok om DGA’s zo ver mogelijk de 52% IB in te meppen.

En als die sinds 2011 geen uitkomst meer biedt voor menig DGA met personeel of ingehuurde krachten, dan gooit de overheid een nieuw houtje op het vuur door de marge te verkleinen en de omschrijving van ‘gebruikelijk loon’ te verbreden naar ‘meest gebruikelijk loon’.

Nee. Nu en ook al veel langer, is het fictief loon verworden tot een stok om mee te slaan. En wel zo hard dat een loon in de 52% IB-schaal het doel is. Liefst zo ver mogelijk. Want owee als je als DGA EUR 200.000 winst in je holding maakt en een loon opneemt van EUR 70.000. Dat kan net zo min door de beugel als 100 blijven rijden op een natte snelweg terwijl de borden schreeuwen dat je maar 90 mag als het regent.

Want tja: als je geen loon opneemt, dan blijft er winst in de BV achter en die kan via dividend ook naar privé. De effectieve heffing op dividend naar privé varieert van 40% tot 43,75%. Keert de DGA geen dividend uit dan kan de winst in de BV in beginsel oneindig geparkeerd worden, zelfs tot en met vererving van die BV aan nabestaanden. Hoewel de BV dan wel 20% VPB betaalt op het rendement op die extra liquide middelen.

Dus wil de overheid dat er – waar mogelijk – een salaris belastbaar is in de 52% (of zo ver als mogelijk in de 42%) IB in plaats van dat een DGA geen extra loon opneemt en gewoon dividend uitkeert. Dat scheelt de staatskas ergens tussen 12 cent en 8,25 cent op elke euro. En dat voor naar schatting 200.000 DGA’s. Waar hebben we het dan over op macro-economische schaal? Laten we voor de helft van die DGA´s het loon eens met 5.000 euro ophogen. Dat levert maximaal 12,5 cent per euro op. Bij 100.000 DGA´s dus 62,5 miljoen euro erbij in de schatkist. Trek daar de kosten voor handhaving en procedures vanaf en dan zien we dat onze overheid met compleet verkeerde zaken bezig is. Nog los van de vraag of het allemaal wel op te brengen valt door de BV´s en of die BV´s wel zo crisisbestendig zijn als nu klakkeloos aangenomen wordt.

Ziet u het verband nog met de redenen die ten grondslag lagen aan de invoering van het gebruikelijke loon? Nee, ik ook niet.

Tel daarbij op dat pensioen in eigen beheer ook fors scherper onder de aandacht ligt van de fiscus en dat die regelingen verder uitgekleed worden, dan blijft voor mij een raadsel over: wat wil de overheid toch van de DGA? Waarom zoveel energie steken in deze relatief kleine groep ondernemers en dat dan doen met zoveel tamtam en wederom complexere regels zonder uitzicht op een gezond rendement voor de schatkist, maar wel met uitzicht op een langdurig verblijf aan de binnenkant van de rechtszaal!?

Uw gok is zo goed als de mijne.

Zo kan het ook.

Elon Musk, multimiljonair, de man achter Paypal en Tesla Motors, genoot vorig jaar een salaris van USD 25.000. Het Californische minimum voor een DGA. Zo kan het dus blijkbaar ook.

Ik kreeg op Linkedin een mooie reactie op een eerder pleidooi over het DGA-loon, nota bene van een in Italië gevestigde Noor die lang in NL gewerkt en gewoond heeft: “Als we dan ook de belasting over dat DGA-loon terugkrijgen in de jaren dat we verlies lijden…”. Onhaalbaar maar omgekeerd geredeneerd aan wat de overheid van de DGA vraagt, helemaal geen onjuiste constatering.

Er zijn nu vier manieren om te kiften over het loon van de DGA. Vier! Normloon, afwijking naar beneden, afroommethode en straks de meest gelijkende dienstbetrekking.

Als het doel is om te zorgen dat DGA’s hun vingers uit de sociale potten en inkomensafhankelijke regelingen houden, dan zouden twee manieren moeten volstaan: een normloon en de mogelijkheid om een lager loon te bewijzen. Punt. Geen ijverig gepuzzel en gekonkel over wat een meest vergelijkbare dienstbetrekking is (de rechters krijgen het weer druk!) of zo’n misbaksel als de afroommethode. Zo kan het dus ook.

Mijn visie op het DGA-loon

En laat ik dan niet kinderachtig doen. Als je een BV als rechtsvorm kiest dan is een zeker winstniveau daarbij wenselijk (wellicht kun je anders beter een eenmanszaak of VOF aangaan vanwege de IB-voordelen). Discussies lopen uiteen van EUR 100.000 tot EUR 250.000 als omslagpunt voor een BV.

Laat ik eens opperen dat dan een DGA-loon op 60% van 100.000 moet liggen. Maar dus altijd met de mogelijkheid voor de DGA om een lager loon te bepleiten.

Kortom: het normloon omhoog naar EUR 60.000. Geen verdere discussie over een nog hoger loon maar wel de mogelijkheid voor de DGA om op basis van omzet/winst/starters-gegevens een lager loon te verzoeken. Wat natuurlijk in voorkomende, redelijke gevallen, gehonoreerd moet worden.